Từ năm 2012, các đập thủy điện trung quốc giữ ngày càng những nước, có tác dụng hạ giữ sông Mekong thô hạn hơn.

Bạn đang xem: Trung quốc xây đập trên sông mekong


Nghiên cứu vớt của Mỹ tố đập TQ cất giữ nước sông Mekong trong dịp hạn khối hệ thống đập nước của china ở thượng nguồn sông Mekong đã gây nên tình trạng hạn hán kỷ lục nghỉ ngơi hạ lưu vào năm ngoái, cơ mà Bắc khiếp đổ lỗi đến lượng mưa thấp.

Một nghiên cứu và phân tích ở Mỹ vừa mới qua hé lộ thêm về đợt khô hạn phi lý vào mùa mưa năm kia ở hạ lưu lại sông Mekong, khiến mực nước xuống phải chăng kỷ lục vào thời điểm tháng 7/2019.

*

Các đập thủy điện trên dòng chủ yếu sông Mekong, bao gồm đã quản lý và vận hành (đen), lên planer (trắng). Ảnh: Viện Stimson.

Trong thời hạn đó, trong cả khi sinh hoạt hạ lưu giữ khô hạn, thượng nguồn sông Mekong vẫn có dòng tung lớn. Nhưng các đập thủy năng lượng điện của trung hoa đã lưu giữ lượng nước cao kỷ lục, đến hơn cả mực nước trên Thái Lan không thể tăng vào cả 6 tháng mùa mưa 2019.

Ngày 7/5, các nhà phân tích đã có buổi họp báo nhằm phân tích thêm. Họ cho thấy dòng chảy nghỉ ngơi hạ lưu đang trở nên bất thường từ 2012, năm xong xuôi đập thủy điện lớn số 1 của Trung Quốc, ảnh hưởng hệ sinh thái xanh và sinh kế sống hạ lưu.

Phát hiện của nhóm chứng thực điều mà một trong những bên đã nghi ngờ từ trước về các đập thủy điện Trung Quốc.

Họ cũng kêu gọi Trung Quốc sáng tỏ về tài liệu giữ nước, xả nước ở các đập thượng nguồn, vốn hiện giờ đang bị giữ bí mật “như hộp đen”.

Các đập trung quốc giữ số lượng nước kỷ lục

Các nhà nghiên cứu và phân tích của Eyes on Earth, tổ chức triển khai chuyên tư vấn về nước, dùng dữ liệu độ độ ẩm ở thượng nguồn, đo được nhờ vệ tinh, nhằm mô rộp mực nước “tự nhiên” lúc xuống cho tới hạ lưu lại - tức mực nước nếu không có sự can thiệp nào đến loại chảy, ví dụ điển hình đập thủy năng lượng điện ở thượng nguồn.

Độ độ ẩm ở thượng nguồn sẽ là do những yếu tố như mưa cùng tuyết tan.

*

Đường greed color là mực nước “tự nhiên” ở dưới hạ lưu, nếu không tồn tại sự can thiệp của các đập thủy năng lượng điện ở thượng nguồn. Ảnh: Viện Stimson.

Mực nước “tự nhiên” theo mô bỏng sẽ được đối chiếu với mực nước thực tế ở trạm đo của Ủy hội sông Mekong (MRC) nghỉ ngơi Chiang Saen, Thái Lan. Đây là trạm xa tuyệt nhất ở hạ lưu tăng trưởng phía thượng nguồn, gần với biên thuỳ Trung Quốc.

Nhóm nghiên cứu và phân tích sẽ coi mực nước thực tế khác đi bao nhiêu so với mực nước “tự nhiên”, dựa vào đó xác định tác động của các đập thủy điện china lên loại chảy sống hạ lưu, vào trong 1 thời điểm nhất định.

Với dữ liệu từ năm 1992 cho 2012, mực nước “tự nhiên” theo mô bỏng và mực nước thực tiễn ở trạm Chiang Saen tương đối trùng khớp, cho biết tính đúng mực của mô hình. Cả hai mực nước “tự nhiên” và thực tiễn đều lên đỉnh rồi xuống đáy theo mùa mưa - mùa khô.

*

So với đường màu tiến thưởng là mực nước thực tế, mực nước “tự nhiên” theo mô phỏng (đường màu xanh) tương đối trùng khớp, đối với dữ liệu 1992-2012. Ảnh: Viện Stimson.

Nhưng từ năm 2012, mực nước thực tiễn lên xuống không bình thường hơn, nhiều tiến độ lên xuống không tuân theo mùa mưa - mùa khô, và cũng không xấp xỉ lớn như mực nước “tự nhiên”.

Đáng chú ý, từ thời điểm năm 2012, mực nước thực tế tối đa vào mỗi mùa mưa (từ khoảng chừng tháng 5) số đông thấp hơn đáng chú ý so với mực nước “tự nhiên” lúc đó (cũng sẽ ở đỉnh).

Nói cách khác, vào 8 năm qua, vào từng mùa mưa, hạ lưu lại sông Mekong nhìn tổng thể đã khô hạn rộng so cùng với nếu không tồn tại các đập Trung Quốc.

*

Từ 2012, mực nước thực tế (màu vàng) hay thấp hơn mực nước “tự nhiên” theo mô phỏng vào từng mùa mưa. Khoảng tầm đậm là lượng nước giữ lại, khoảng chừng nhạt là số lượng nước xả ra. Ảnh: Viện Stimson.

Năm 2012 cũng chính là năm ngừng đập thủy điện Nọa Trát Độ (Nouzhadu) làm việc thượng nguồn, hiện tại là đập lớn nhất của trung quốc trên dòng Mekong (công suất 5.850 MW với lượng giữ lại nước lên đến mức 27 tỷ m3).

Kể trường đoản cú đó, ít nước mà các đập trung quốc giữ lại tăng đáng kể so cùng với trước.

*

Đập china giữ nhiều nước đến mức mực nước tại đất nước xinh đẹp thái lan từ mùa khô sang mùa mưa 2019 cũng cấp thiết tăng lên. Ảnh: Viện Stimson.

Sự thiếu nước so với thông thường ở hạ lưu tạo thêm đỉnh điểm vào dịp khô hạn năm ngoái, vào thời gian vốn yêu cầu là mùa mưa của năm.

Dữ liệu của Eyes on Earth cho biết thượng mối cung cấp sông Mekong vẫn có lượng mưa bên trên trung bình, nhưng những đập của trung hoa đã cất giữ lượng nước kỷ lục, đến hơn cả mực nước thực tiễn ở trạm Chiang Saen, xứ sở của những nụ cười thân thiện thái lan còn giảm đi so cùng với mùa thô ngay trước kia - “điều trước đó chưa từng xảy ra”, theo Brian Eyler, người có quyền lực cao Chương trình Đông nam Á của Viện Stimson, tổ chức ở Mỹ cũng vừa ra một report dựa trên tài liệu từ Eyes on Earth.

Kết quả, vào thời điểm tháng 7/2019, thái lan phải điều quân đội nhằm đối phó khẩn cấp với hạn hán trước đó chưa từng có ở các tỉnh đông bắc.

Ở Campuchia, các cộng đồng đánh cá dọc biển cả Hồ ghi dìm lượng cá đánh bắt cá được sút 80-90%.

*

Năm 2019, vùng hạ lưu giữ sông Mekong đang ghi dấn đợt hạn hán kỷ lục trong khoảng 50 năm. Ảnh: AFP.

Chưa rõ hết vì sao đợt hạn kỷ lục 2019

Ông Brian Eyler nói rõ nghiên cứu và phân tích này nhằm mục đích mục đích cung ứng dữ liệu cho những chính lấp và giới chuyên gia.

*

Dữ liệu của Eyes on Earth cho thấy thêm thượng mối cung cấp sông Mekong vẫn đang còn lượng mưa trên bình thường, còn hạ lưu gồm lượng mưa thấp hơn bình thường. Ảnh: Viện Stimson.

Somkiat Prajumwong, Tổng thư ký kết Văn chống Tài nguyên Nước Thái Lan, nói: "Hiện công ty chúng tôi chưa rõ nguyên nhân của đợt hạn. Nguyên nhân ban sơ là biến hóa khí hậu, nhưng nguyên nhân chính vẫn không được xác định". Ông đề nghị nghiên cứu và phân tích chung thêm cùng với Trung Quốc.

Một phân tích trước đây cầu tính dòng chảy từ china đóng góp cho tới 40% cái chảy sống hạ lưu giữ vào mùa khô.

Xem thêm: Công Ty Omron Việt Nam - Omron Healthcare Manufacturing Vietnam

Chính phủ trung hoa phản bác phân tích của Eyes on Earth với nói tại sao là hạn hán.

Tuy vậy, Mỹ sẽ chỉ trích Bắc gớm đang kiểm soát và điều hành dòng sông. Năm ngoái, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo quy trọng trách cho china trong việc tạo ra hạn hán sinh sống hạ giữ sông Mekong.

Khu vực đồng bởi sông Cửu Long rất có thể bị tác động lớn nếu dòng chảy bị giảm đi. “Nước đại dương sẽ vào sâu hơn, đã dẫn đến vụ việc xâm nhập mặn, thử thách cho nntt và gây bạn thân lụt”, ông Eyler nói.

“Rõ ràng đập của trung quốc có tác động đến các quy trình sinh thái của cả khối hệ thống sông Mekong - gần như quá trình đặc biệt quan trọng quan trọng cho sự ổn định tài chính của hạ lưu, mà lại nếu bị gián đoạn sẽ là thử thách lớn cho các nước”.

Dòng tung xuống hạ lưu có theo cá và phù sa. Trong đó, phù sa sẽ giúp các khoanh vùng ở lưu lại trở cần “chắc” hơn, giảm sút sự sụt nhún mình được dự kiến do chuyển đổi khí hậu.

*

Đập thủy năng lượng điện Đại Triều đánh được xây dừng trên sông Mekong đoạn tung qua tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Ảnh: AP.

Thêm tin tức về các đập Trung Quốc

Dù không phân tích và lý giải nguyên nhân đợt hạn năm 2019, đóng góp góp lớn số 1 từ nghiên cứu và phân tích của Eyes on Earth là việc minh bạch, hé lộ tác động của các đập thượng mối cung cấp tới hạ lưu, vào bối cảnh trung quốc vẫn tự chối chia sẻ dữ liệu duy trì nước với xả nước, theo team nghiên cứu.

Ông Brian Eyler nói điều đặc biệt quan trọng nhất ở phân tích này là cho biết “thời kỳ kín sẽ kết thúc” đối với các đập thủy điện ở thượng mối cung cấp sông Mekong.

“Trong nhiều thập kỷ, tin tức của trung quốc về buổi giao lưu của các đập cùng lượng nước xả ra giống như chiếc ‘hộp đen’ và không được share thường xuyên với các nước hạ lưu”, ông Eyler nói. “Cách tuyệt nhất để hiểu thêm về các đập chính là thông qua hình ảnh vệ tinh”.

Trung Quốc cũng không thông báo gì về bài toán xây dựng các đập thủy năng lượng điện trước đập Nọa Trát Độ, dứt năm 2012, theo ông Eyler.

*

Một ngư gia tại bên bờ sông gần nống Khai, xứ sở của những nụ cười thân thiện ngày 10/1. Ảnh: Reuters.

Các chuyên gia tại cuộc họp báo mang lại rằng phương thức nghiên cứu vãn của Eyes on Earth (đo độ ẩm, cầu tính chiếc chảy “tự nhiên”) là cách thức giá rẻ, giúp cơ quan ban ngành và giới học tập giả những nước hạ lưu có thêm sự phân minh về ảnh hưởng của các đập thượng mối cung cấp sông Mekong.

“Điều này hoàn toàn có thể gây sức xay lên china phải share thêm dữ liệu, xuất xắc khuyến khích Trung Quốc giảm bớt tình trạng hạn hán tột đỉnh trong tương lai” mang lại vùng hạ lưu, Jake Brunner, Trưởng team IUCN (Liên minh quốc tế bảo vệ thiên nhiên), khu vực Đông Dương, nói tại cuộc họp báo ngày 7/5. “Việt Nam bao gồm nguồn lực kỹ thuật để vận dụng công nghệ này. Tài liệu là tài liệu công khai”.

"Trung Quốc chưa chia sẻ dữ liệu về chiếc chảy với những chính đậy và xã hội ở hạ lưu”, David Wood, giảng viên ĐH Mae Fah Luang, Thái Lan, trả lời sau một hội thảo cách đây không lâu về tác động của đập thủy điện đến ĐBSCL.

“Để giữ lời hứa hẹn "một gia đình" nhưng mà Đại sứ quán china tại thailand từng nói, trung hoa nên quản lý các đập thủy năng lượng điện ở thượng nguồn sao cho… ảnh hưởng tác động tối thiểu đến các nước hạ lưu".

*

Thông cáo ngày 30/4 của Ủy hội sông Mekong cho thấy thêm Mực nước ở nhiều phần lưu vực sông Mekong đã trở lại bình thường sau khi xuống tốt kỷ lục trong mùa khô hạn dài vừa qua. Ảnh: Ủy hội sông Mekong.

Cần chú ý các đập thủy điện ở hạ lưu

Ngoài những đập thủy năng lượng điện ở thượng nguồn, khoanh vùng ĐBSCL đã còn bị tác động lớn vì nhiều đập thủy năng lượng điện khác sinh hoạt hạ lưu, cả dòng bao gồm và những nhánh sông, theo những chuyên gia.

Hiện tại, bên trên khắp giữ vực, Lào đang có 64 đập thủy điện đã xây dựng, cùng 301 đang lên kế hoạch. Campuchia có 1 đang xuất bản và 66 lên kế hoạch, còn trung hoa có 8 đập thủy điện đang lên kế hoạch, theo con số của Viện Stimson.

*

Số đập thủy điện của các nước, thuộc các nhóm “đã hoàn thành”, “đang xây dựng”, với “lên kế hoạch” (từ bên trên xuống). Ảnh: Viện Stimson.

“Những nhỏ đập này dự kiến sẽ chào bán điện… bọn họ có quyền của người tiêu dùng điện đối với các bé đập này”, Ngụy Thị Khanh, giám đốc quản lý điều hành Trung tâm phát triển Sáng chế tạo Xanh (GreenID), cho biết tại buổi họp báo ngày 7/5. “Thái Lan vừa mới đây quyết định không cài đặt điện từ một số trong những con đập, khiến cho việc thiết kế bị xong lại”.

*

Các đập thủy điện ở hạ giữ sông Mekong, bao hàm “đang hoạt động” (xanh đậm), “đang xây dựng” (xanh nhạt), cùng “lên kế hoạch” (da cam). Ảnh: Cuốn sách Last Days of the Mighty Mekong, tác giả Brian Eyler.

“Cần điều phối chế độ chiến lược sinh hoạt tầm không hề nhỏ để đảm bảo an toàn nguồn nước, bình yên năng lượng, để cứu vãn được ĐBSCL”, bà Khanh nói thêm. “Nếu phù sa mất đi đã dẫn đến sụt lún”.

Đang có biến đổi trong sự cỗ vũ của Thái Lan so với các đập thủy điện trên dòng thiết yếu Mekong, theo ông David Wood.

10 năm trước, đất nước xinh đẹp thái lan ủng hộ, cấp vốn nhằm xây đập Xayaburi. Ngay gần đây, vày phản đối từ tín đồ dân địa phương, Thái Lan không đồng ý ký thích hợp đồng sở hữu điện đối với đập Pak Beng.

Thái Lan cũng dừng vấn đề cho nổ đá dọc theo 100 km sông Mekong, vì nhiều cuộc biểu tình nhận định rằng kích nổ vậy nên sẽ bớt lượng cá, ảnh hưởng sinh kế.

Nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong, tiến hành từ năm 2012-2017, cho thấy thêm các dự án đập sinh hoạt dòng thiết yếu và nhánh sông, xây đắp từ nay cho tới 2040, vẫn “đe dọa cực kỳ nghiêm trọng hệ sinh thái, kinh tế tài chính và bình an lương thực trong vùng”, theo bản tóm tắt được công bố bởi International Rivers, tổ chức đảm bảo an toàn các cái sông và xã hội ven sông.

Theo đó, các đập này sẽ giảm lượng phù sa xuống phía đồng bởi châu thổ tới 97%. Hệ thủy sinh có khả năng sẽ bị giảm 35-40% vào năm 2020, cùng 40-80% vào thời điểm năm 2040. Nguồn cá sinh hoạt Việt Nam hoàn toàn có thể giảm 30%.

Theo ông Wood, lượng phù sa giảm sút sẽ làm sút sản lượng gạo. Ngoại trừ ra, còn có mất non về khía cạnh xã hội (sinh kế, di cư) hay môi trường (mất rừng, mất đa dạng chủng loại sinh học, xói mòn bờ sông).