Tiếp biến văn hóa là sự biến đổi mô thức văn hóa của một hay các nền văn hóa truyền thống qua quy trình tiếp xúc lâu dài.

Bạn đang xem: Tiếp biến văn hóa

Sự thay đổi đó rất có thể hiểu như một phương thức trí tuệ sáng tạo văn hóa. Bài viết tổng hợp các quan điểm cơ bản về vấn đề này trên trái đất và Việt Nam để sở hữu cái nhìn toàn diện về phương thức sáng chế trong tiếp trở nên văn hóa.


*

gmail.com76 Tiếp biến, một phương thức sáng chế văn hóaTiếp đó, các nhà phân tích nước ngoại trừ như: Boas, Berry, Ridley, Kroeber, Titiev,Mischa… cũng công bố nhiều công trình nghiên cứu về những khía cạnh khác biệt của tiếpbiến văn hóa. Mỗi công trình xây dựng tiếp cận sự việc ở những góc độ khác nhau: nhân học, chổ chính giữa lí học,kinh tế học… trường đoản cú đó, xác minh vai trò của gặp mặt trong biến đổi văn hóa tuyệt mộtphương diện của văn hóa truyền thống như: ngôn ngữ, phong tục, thói quen. Tại Việt Nam, nhiều nhànghiên cứu vãn như: Hữu Ngọc, Nguyễn quá Hỷ, Nguyễn Đức tự Chi, Hoài mùi hương Anbert- Nguyên cùng Michel Espagn… nghiên cứu, dịch thuật nhiều công trình liên quan đến vấnđề này. Mỗi công trình có những phương pháp lí giải khác biệt về hiện tượng lạ giao lưu, tiếp biếnvăn hóa nhưng nhìn tổng thể đều xác nhận sự sống thọ tất yếu hèn của hiện tượng lạ này vào đờisống buôn bản hội. Nhờ đó, size lí thuyết phân tích tiếp biến văn hóa truyền thống khá trả chỉnh.Bài viết góp thêm phần tổng hợp các công trình phân tích tiêu biểu về tiếp đổi thay văn hóatrong và quanh đó nước để có cái nhìn bao gồm về lí thuyết tiếp biến văn hóa. Từ đó, khẳngđịnh: tiếp thay đổi là trong số những phương thức sáng tạo của từng nền văn hóa.2.Nội dung nghiên cứu2.1.Tiếp trở nên văn hóa…Thuật ngữ tiếp biến văn hóa (acculturation) có hàng ngàn định nghĩa không giống nhau, bổsung cơ mà không nhiều loại trừ. Về mặt từ nguyên, tiền tố Latin ad tức là sáp lại sát nhau,acculturation tức là làm cho những nền văn hóa truyền thống trở nên gần cận với nhau. Những nhà dântộc học tập phương Tây lần thứ nhất sử dụng thuật ngữ này vào tầm năm 1880 với trở nênphổ biến hóa vào phần đông thập kỉ đầu vậy kỉ XX với những nhà nhân học văn hóa Bắc Mỹ. Đến thếkỉ XX, vấn đề này lại liên tiếp được nghiên cứu và phân tích với những giác độ khác nhau: vai trung phong lí học,kinh tế học, nhân học… với rất nhiều quan niệm và bí quyết lí giải tiếp biến văn hóa. Nhưngnhìn chung, các nhà khoa học dù xuất phát từ giác độ nào cũng khá quan trọng tâm đến phiên bản chấtquá trình, phương thức và hiệu quả của tiếp biến đổi văn hóa. Có thể khái quát các quan niệmtrên thành hệ thống như sau:Về khái niệmNhà nhân học văn hóa Bắc Mỹ Franz Boas nhấn mạnh rằng, không nên đánh giá cácđặc điểm văn hóa truyền thống một biện pháp ngẫu nhiên, mà lại phải đánh giá nó trong kích cỡ của mộtquá trình lịch sử duy nhất cho tới tận bao giờ nguồn nơi bắt đầu của nó vẫn trở đề nghị mù mờ thì thôi.Ông đã khám phá các điểm lưu ý văn hóa trong khuôn khổ của hai quy trình lịch sử: truyềnbá và biến đổi đổi. Boas sử dụng các khái niệm căn bản này để lý giải văn hóa cùng diễngiải ý nghĩa sâu sắc của văn hóa. Ông tin rằng: hành vi sáng tạo văn hóa truyền thống của một dân tộc cơbản là tác dụng tích lũy của truyền bá. Ông coi những nền văn hóa như là bao gồm vô tận cácsợi chỉ lỏng lẻo, mà phần lớn đều có nguồn gốc từ bên ngoài, cơ mà được đan dệt lại vớinhau thành một tấm thảm văn hóa truyền thống mới của chúng. Những yếu tố nắm thể bắt đầu liên kết lạikhi thời gian qua đi <2; 57-58>.Năm 1936, Robert Redfield, Ralph Linton và Melville Herskovits xuất bạn dạng Trích lụcvề nghiên cứu Tiếp đổi mới văn hoá khi vụ việc này trở thành trong những nội dung quantrọng của nhân học. Tuy nhiên vào thời gian công bố, tuy mới chỉ sinh hoạt “dạng khung”, nhưngBản trích lục đã cung cấp sườn khá cụ thể cho các nghiên cứu về hội nhập văn hóa truyền thống vàtiếp đổi mới văn hóa. Những ông nêu khái niệm: “Tiếp biến văn hóa được đọc là đông đảo hiệntượng xẩy ra khi hầu hết nhóm các cá thể gồm văn hóa khác nhau tiến hành tiếp xúc trực tiếp77 Nguyễn Hoa Maivà thọ dài, cùng với những biến hóa sau đó đối với mẫu hình văn hóa lúc đầu của 1 trong những haihoặc cả nhì nhóm” <3;150>. Tiếp biến văn hóa không đề nghị là đổi khác văn hóa chỉ diễn ra ởmột tinh vi và sự đồng nhất là một trong những phần trong các giai đoạn tiếp trở thành văn hóa. Đồngthời, tiếp biến văn hóa cũng không giống với liên hợp tuy vậy liên hợp diễn ra ở phần lớn ví dụ củatiếp biến hóa văn hóa. Như vậy, phối hợp văn hóa, thay đổi văn hóa là 1 khâu vào quátrình tiếp thay đổi và đồng hóa văn hóa có thể là một trong những các tác dụng của tiếp biến văn hóa.Hội nghị siêng đề nghiên cứu giành cho các sự việc về giao lưu và tiếp biếnvăn hóa được tổ chức trong thời điểm tháng 7 với tháng 8/1953 trên Đại học Stanford (Mỹ). Tư nhàkhoa học tham gia gồm: 3 công ty nhân học tập (Siegel, Vogt và Watson) cùng một công ty xã hội học(Broom) đã bàn bạc trong nhiều tháng, tổng hợp các tài liệu và chỉ dẫn một form líthuyết vừa đủ hơn cả về tiếp biến văn hóa truyền thống trong tập tài liệu Giao lưu cùng tiếp biến văn hóa:Một phương thức khám phá. Những ông khẳng định: “Thực tế tất cả một thỏa thuận hợp tác rằng việcphân tích chi tiết các trường hợp và kết quả giao lưu cùng tiếp biến văn hóa sẽ sở hữu lạinhững thời cơ tuyệt vời nhất nhằm hiểu thêm về các động lực văn hóa” <4;973>. Theo các ông,giao lưu cùng tiếp biến đổi văn hóa có thể được định nghĩa như hiện nay tượng thay đổi văn hóađược khởi nguồn từ việc phối hợp hai tuyệt nhiều khối hệ thống văn hóa trường đoản cú quản.Tiếp biến chuyển văn hoá được UNESCO định nghĩa là “Quá trình một đội người tốt mộtcá nhân qua tiếp xúc trực tiếp và liên tiếp với một nhóm khác, tiếp thụ (tự nguyện hay bịbắt buộc, toàn thể hay từng cỗ phận) nền văn hóa của tập thể nhóm này" <5>.Từ ánh mắt lí học, J.W. Berry coi tiếp biến văn hóa truyền thống là quá trình đổi khác văn hoá vàtâm lí ra mắt như là công dụng của sự xúc tiếp giữa các nhóm văn hoá và các thành viên cánhân của họ. Sự xúc tiếp và chuyển đổi này xẩy ra trong thời hạn thuộc địa hóa, xâm lượcquân sự, di dân với tạm trú (như: du lịch, nghiên cứu và phân tích quốc tế đăng sinh sống nước ngoài). Nó tiếptục sau hầu như lần tiếp xúc thứ nhất trong các xã hội văn hoá phả hệ, nơi những cộng đồngdân tộc văn hoá gia hạn các nét đặc thù của nền văn hoá di tích của họ. Tiếp trở thành văn hóavà mê thích ứng được gọi một phương pháp hợp lí, cho phép phát triển các chế độ và chươngtrình để thúc đẩy hiệu quả thành công cho tất cả các mặt <6>. Tiếp biến văn hóa truyền thống cũng đượcquan niệm như 1 quá trình thay đổi hành vi và cách biểu hiện của các cá nhân sống trong cácxã hội đa văn hóa truyền thống hoặc những người tiếp xúc với cùng 1 nền văn hoá không giống nhau do sự xâmchiếm, xâm lăng, chuyển đổi chính trị, thế giới hoá và sự tăng thêm của thôn hội do văn minh kỹthuật. Tiếp biến văn hóa truyền thống đề cập đến sự thăng bằng giữa biến đổi thái độ với hành vi như làkết quả của câu hỏi tiếp xúc với một đội thống trị và duy trì các giá chỉ trị, niềm tin và truyềnthống văn hoá hiện tất cả <7>.Bên cạnh đó, thuật ngữ tiếp biến văn hóa truyền thống được sử dụng với khá nhiều quan niệm khácnhau: “Tiếp biến văn hóa truyền thống là một thừa trình biến đổi kép về văn hóa và vai trung phong lí xảy ra do kếtquả của sự việc tiếp xúc giữa hai hay các nhóm văn hóa truyền thống và những cá thể thành viên của hainhóm văn hóa truyền thống đó” <8> tốt “là sự thay đổi về văn hóa của một nhóm người hoặc một cánhân do công dụng của của sự việc tiếp xúc với cùng một nền văn hóa truyền thống khác” <9> với “là những biến hóa đổido công dụng của sự tiếp xúc giữa các nền văn hóa khác biệt qua thời gian. Tiếp xúc bao gồm thểđem lại các hệ trái rõ rệt, như việc một nền văn hóa truyền thống này vay mượn mượn một số trong những nét từ mộtnền văn hóa khác, hoặc là sự dung hòa hợp tương đối của những nền văn hóa riêng rẽ”<10>.Tại Việt Nam, thuật ngữ tiếp biến văn hóa (acculturation) được những nhà văn hóa truyền thống họcdịch theo rất nhiều cách khác nhau: “văn hóa hóa” (Nguyễn xung khắc Viện), “hỗn dung văn hoá”(Nguyễn Đức từ Chi), “đan xen văn hóa” (Trần Quốc Vượng), “tiếp biến đổi văn hóa” (tiếp78 Tiếp biến, một phương thức sáng chế văn hóaxúc và biến đổi văn hóa) (Hà Văn Tấn), “giao hòa văn hóa” (Hoàng Ngọc Hiến), “tươngtác văn hóa” (Hữu Ngọc), “Chuyển giao văn hóa” (Hoài Hương). GS è cổ Quốc Vượngcho rằng: giao bôi văn hóa/tiếp biến văn hóa ý chỉ sự “móc ngoặc”, “móc nối” thân haihay các nền văn hóa, để chuyển đổi nền văn hóa bản địa bởi sự liên quan giữa nhì yếutố nội sinh và ngoại sinh. Trong đó, ý niệm của GS Hà Văn Tấn: “Khi hiện tượngacculturation xảy ra, chưa hẳn chỉ gồm sự xúc tiếp hay trộn lẫn (đan xen, láo lếu dung…) cácvăn hóa khác nhau của cá nhóm mà đặc biệt quan trọng là tất cả sự biến đổi mô thức văn hóa truyền thống của banđầu của một giỏi cả nhì nhóm” <11;45> tiệm cận hơn cả với quan lại niệm quốc tế về vấn đề này.Như vậy, tiếp biến văn hóa được đọc là quá trình tiếp xúc vĩnh viễn của hai tuyệt nhiềunền văn hóa dẫn đến sự đổi khác mô thức văn hóa của một hoặc nhì hay những nền văn hóa ấy.Về phương thức, tiếp biến văn hóa trực tiếp hoặc loại gián tiếp thực hiện qua nhị phươngthức: (1) Phương thức đấm đá bạo lực qua chiến tranh, xâm lược, đế quốc công ty nghĩa thực dân; (2)Phương thức hòa bình qua mua sắm truyền bá tôn giáo bốn tưởng, trao đổi văn hóa truyền thống nghệthuật), tức là đối thoại văn hóa (văn minh). Nói bí quyết khắc, những chủ thể mừng đón văn hóacó thể bị ép buộc đón nhận các yếu hèn tố văn hóa truyền thống hay chào đón một bí quyết tự nguyện <3>. Việcbiến đổi văn hóa hoàn toàn có thể là do chuyển giao văn hóa trực tiếp; hoàn toàn có thể xuất vạc từ nhữngnguyên nhân không thuộc văn hóa như những chuyển đổi về sinh thái xanh học hoặc nhân khẩuhọc do văn hóa truyền thống tác động gây ra; nó hoàn toàn có thể bị trì hoãn, như với điều chỉnh nội hàm sau khichấp dìm những đặc điểm hoặc mẫu bên ngoài; hoặc hoàn toàn có thể là sự phối ứng của rất nhiều chếđộ truyền thống lịch sử của cuộc sống đời thường <4>.Về phương châm của cá nhân, trong quá trình tiếp xúc văn hóa, việc chào đón và biến đổicác giá chỉ trị văn hóa trên cơ sở các hằng số bao gồm vai trò lớn của các cá nhân, đặc biệt là các cánhân ưu tú.

Xem thêm: Phim Hay 2017 Đứa Con Của Rồng, Thanh Long: Đứa Con Của Rồng

Chúng ta là những người dân có trải nghiệm văn hóa sâu sắc, có trí thức và có khả năngthẩm định những yếu tố văn hóa truyền thống mới, được xem như là tinh hoa của nền văn hóa truyền thống khác nhằm quyếtđịnh sàng lọc và biến đổi cho tương xứng với dân tộc bản địa mình. Thái độ của mình có lúc phân hóa,có khi thủ cựu, cũng có thể có khi cung cấp tiến nhưng các xuất phân phát từ nhu cầu gìn giữ với phát triểnhằng số văn hóa truyền thống dân tộc (giá trị truyền thống). Quan liêu niệm, hành động của họ tác động ảnh hưởng sâusắc cho cộng đồng. Động lực của quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa là sự chọn thanh lọc hệthống những giá trị, trong đó, tất cả vai trò của những yếu tố nhân biện pháp <4>, cụ thể là nhân phương pháp củagiới lung linh hay người có hình ảnh hưởng, vai trò mập trong cộng đồng.Về hệ quả của sự việc tiếp xúc, là sự biến hóa ở các mức độ (ít hoặc nhiều), từng phầnhoặc toàn bộ; từ vấp ngã sung, tích hợp, chỉnh sửa, đổi mới đến gắng thế. Chia sẻ tiếp biếnvăn hóa là sự việc tương hỗ lẫn nhau giữa hai nền văn hóa. Sự tương hỗ này còn có khi diễn rakhông cân xứng, và kết quả sẽ có một nền văn hóa truyền thống bị hút vào vào một nền văn hóa truyền thống khác,hoặc bị biến hóa bởi một nền văn hóa khác <12;425> xuất xắc cả nhì nền văn hóa truyền thống cùng vậy đổi.Có khi, tiếp biến văn hóa trở thành công cụ, chiến lược của nền văn hóa truyền thống bị áp đặt khi họbiến các giá trị văn hóa truyền thống tiếp thu được thành cái của mình hòng làm suy yếu quyền lực củangười thống trị. Hoài hương thơm Anbert - Nguyên và Michel Espagne khẳng định: “nhữngcuộc gặp mặt giữa những nền văn hóa truyền thống dẫn tới sự hình thành những tri thức mới” <14;27>. Thuậtngữ “Chuyển giao” bao hàm tính năng động của việc xuất nhập tài sản văn hóa, dù kia lànhững văn hóa truyền thống vật thể hay chỉ khớp ứng với mọi phương giải pháp tư duy vào đó <14;31>.Về mục đích của yếu tố nội sinh với ngoại sinh. Yếu tố nội sinh (yếu tố phiên bản địa, truyềnthống, bạn dạng sắc) của một nước nhà là nguyên tố vốn có, trường đoản cú thân được hiện ra trong vượt khứvà những yếu tố được bạn dạng địa hóa, nội sinh hóa trường đoản cú cái mặt ngoài. Đây là cơ sở để tiếp thu,79 Nguyễn Hoa Maichọn lọc cái bên ngoài trong quy trình giao lưu, tiếp phát triển thành văn hóa. Giả dụ một nền văn hóachưa gồm cái nội sinh hoặc mẫu nội sinh không đủ mạnh mẽ thì đứng trước loại ngoại sinh đã bịlấn át hoặc không đủ năng lượng để đón nhận hay chối bỏ. Lúc đó, nền văn hóa truyền thống của quốc gia,cộng đồng đó sẽ không còn thể phân phát triển, thậm chí lụi tàn. Yếu ớt tố ngoại sinh là mẫu được sinhra từ phía bên ngoài (từ một nền văn hóa khác), tác động ảnh hưởng đến một nền văn hóa truyền thống với tư bí quyết làchủ thể mong muốn được tiếp nhận hoặc buộc phải tiếp nhận. Nhân tố này kích thích, gợimở, cửa hàng và là đối tượng người sử dụng cho quá trình nội sinh hóa diễn ra. Nếu không tồn tại cái ngoạisinh thì không có quá trình giao lưu, tiếp phát triển thành văn hóa. Yếu ớt tố ngoại sinh hoàn toàn có thể là tiến bộ,phù hợp, được đón nhận hoặc không.Về cách thức nghiên cứu với tiếp cận, phải kê trong bối cảnh lịch sử vẻ vang cụ thể, khôngnên tách nghiên cứu khỏi các yếu tố sinh thái xanh học, đụng lực xóm hội, bao gồm trị với kinh tế.Tuy nhiên, cũng cần phải đặt đối tượng nghiên cứu vớt trong một không khí lớn rộng với phạm virộng hơn. Nghiên cứu tiếp biến văn hóa cũng cần nghiên cứu và phân tích so sánh, nhất là trongcác trường hợp khi những nhóm đang bước vào bối cảnh thôn hội như nhau nhưng đáp ứngtheo những cách khác nhau. Một nghiên cứu toàn diện về giao lưu với tiếp biến đổi văn hóaphải bao hàm việc reviews những hiện tượng lạ phi văn hoá với phi xã hội cung cấp các thiếtlập liên lạc và cấu hình thiết lập một số giới hạn nhất định về thích hợp ứng văn hoá. Điều quan liêu trọngnhất trong số đó là bối cảnh sinh thái và đặc điểm nhân khẩu học của những dân tộc tươngứng. Những nền văn hóa truyền thống không gặp gỡ nhau, nhưng những người dân mang nền văn hóa đó lại tiếpxúc cùng với nhau. Là những người mang nội dung của truyền thống, những cá thể tiếp xúcđó không lúc nào biết được hết toàn thể nền văn hóa của chính mình và cũng không khi nào cóthể truyền mua hết hầu hết gì họ biết cho tất cả những người khác hiểu. Phần nội dung văn hóa mà họtruyền tải đa phần được xác định dựa trên lí bởi vì họ tiến hành tiếp xúc <4>. Biện pháp tiếp cậnnày quánh biệt quan trọng như thế giới hóa thường xuyên dẫn đến sự hội tụ của không ít nền văn hóa.Chỉ tập trung vào một nhóm tại một thời điểm sa thải nhiều khía cạnh quan trọng của quátrình tiếp đổi thay văn hóa. Đồng thời, chỉ thấy quá trình tiếp biến văn hóa truyền thống phổ quát là giảnlược, phản công dụng và lầm lạc. Phương thức luận, phân tích tiếp biến văn hóa cần phảikết thích hợp các phương thức định tính và định lượng để thâu tóm được tài năng động củatiếp biến văn hóa. Phương thức nghiên cứu mang đến phép họ hiểu được quy trình tiếpbiến văn hóa từ quan liêu điểm của những người đi qua nó (có trải nghiệm) khôn xiết quan trọng.2.2. …và trí tuệ sáng tạo văn hóaSáng tạo nên hiểu là khả năng tạo ra cái mới. Sáng tạo văn hóa là tạo thành cái bắt đầu chonền văn hóa, bao gồm cả văn hóa truyền thống vật thể cùng phi thứ thể. Trí tuệ sáng tạo văn hóa bao gồm nhiềuphương thức không giống nhau: cửa hàng văn hóa có khả năng sáng sinh sản và tự sáng tạo văn hóahoặc giao lưu và học hỏi từ các nền văn hóa khác và thay đổi nó thành cái tương xứng với mình. Sự biếnđổi đó tạo thành cái mới dù nó có không ít nét tương đương với chiếc cũ. Việc giao lưu và học hỏi bắt nguồn từquá trình giao lưu, tiếp xúc văn hóa (trực tiếp hoặc loại gián tiếp; toàn diện hoặc bộ phận). Cácnhà nhân học Mỹ cho rằng: tiếp biến văn hóa truyền thống là quá trình sản sinh văn hóa cũng như quátrình đón nhận văn hóa. Đặc biệt, khi quy trình tiếp biến văn hóa truyền thống không nên do ép buộcthì nó đặc biệt quan trọng rất sáng sủa tạo. Đó là một trong những quy trình rất hiệu quả ngay cả khi hệ trái sau đólàm giảm rất nhiều về con số và sự nhiều chủng loại của các yếu tố sẽ tồn trên trước đó. Nhưngbất đề cập là thay đổi nào về số lượng, luôn có những quy trình sáng tạo khác nhau chắc chắnsẽ diễn ra với sự kết hợp của các yếu tố nước ngoài lai vào trong khối hệ thống tự trị <4>. Nói cáchkhác, việc tiếp xúc giữa những nền văn hóa truyền thống hay phần tử của các nền văn hóa truyền thống dẫn đến việc biến80