*

*
*
*
*

*

*

*

Từ lâu, con kê luôn lộ diện trong đời sống văn hóa nhiều nước trên nạm giới. Từ bỏ Đông quý phái Tây, từ bỏ cổ chí kim, con kê đã trở thành hình tượng xuyên văn hóa, mang sức mạnh biểu trưng cho ý niệm nhiều diện, đa chiều về vũ trụ, thiên nhiên, nhân sinh, trung khu linh, nhân tính. Tên tuổi “gà” đang đi tới ngôn ngữ đời sống qua lời ăn, ngôn ngữ hằng ngày, qua thành ngữ, tục ngữ, ca dao và biến đổi hình tượng sệt sắc, sinh động trong tương đối nhiều sáng tác văn hoa Việt.

Bạn đang xem: Năm dậu nói chuyện gà

Gà - biểu tượng xuyên văn hóa truyền thống Là vật nuôi được thuần hóa từ khóa lâu trong từ nhiên, gà (với những chủng loại: con kê giò (poulet), kê gô (perdrix), kê gô black (tetras), kê lôi (faisan), con kê sếu (outard), kê tây mái - con gà tây trống (dinde - dindon), kê mái (poule), con kê trống (coq) đính bó quan trọng với cuộc sống thường ngày con người, vươn lên là loài trang bị linh thiêng trong những nền văn hóa, gắn chặt với nhiều hệ thống tín ngưỡng với thờ cúng tôn giáo.* con kê trong nghi lễ hiến tế, lễ vật dụng Trong thần thoại cổ xưa Hy Lạp, kê trống tất cả mặt ở kề bên Léto, khi cô bé thần này còn có mang cùng với thần Zeus, hiện ra Apollon cùng Artémis. Chính vì như thế nó được cung hiến cùng một lúc cho tất cả các vị phái mạnh thần sinh sống thái dương (Zeus, Apollon) lẫn các vị thanh nữ thần sinh sống thái âm (Léto, Artémis). Mặc dù đã bao gồm lời khuyến dụ của Pythagore rằng “hãy nuôi gà trống và đừng giết thịt nó cũng chính vì nó được cung hiến mang lại mặt trời cùng mặt trăng”, con gà trống vẫn bị hiến tế mang lại Asclépios (thần y học). Hoàn toàn có thể nhận thấy thiên chức dẫn dắt vong linh của gà trống trong mẩu chuyện huyền thoại này, nó đưa tin cho nhân loại bên kia và dẫn dắt linh hồn fan quá núm sang cõi ấy. Mục đích dẫn dắt linh hồn bạn chết về nhân loại bên kia cũng rất được người La Mã trao cho gà trống khi chúng có mối contact với thần Mercure, vị sứ trả đi ngược xuôi khắp cha cõi tồn tại từ Âm trùm lên Thiên giới để cung cấp tin cho các vị thần.Với fan Do Thái giáo chính thống, nghi lễ hiến tế con kê hoặc cá (nghi thức kapparos) mang chân thành và ý nghĩa vật hiến tế sẽ đem đi phần đông tội lỗi của tín đồ làm lễ. Cái chết của thiết bị hiến tế như 1 lời nhắc nhở gần như kẻ sám ân hận rằng đông đảo sinh mệnh của mình đều nằm cả trong tay Thượng đế.* con gà - hình tượng của khía cạnh trời, mối cung cấp sáng, trí minh tuệ Trong văn hóa và tôn giáo của nhiều quốc gia, kê trống là một hình tượng phổ trở nên của phương diện trời, giờ đồng hồ gáy của nó báo cho biết mặt trời mọc; nó cũng là hình tượng của trí minh tuệ, sự sáng suốt. Trong đạo Hindu ở Ấn Độ, con kê trống là trang bị hiệu của thần Skanda (thần chiến tranh), là hiện tại thân của năng lượng mặt trời. Trong Thánh Kinh, Giêsu mượn hình hình ảnh “gà bà mẹ túc nhỏ mình lại ấp vào cánh” nhằm nói lên tình thân thương đặc biệt quan trọng Người dành riêng cho dân Hebrew (Do Thái). Mà lại cũng thiết yếu Ngài phát hiện ở con gà trống biểu tượng của sự cảnh giác, sự làm phản và sự thức tỉnh. Tía lần chối quan hệ với Thầy của Phêrô đã có Giêsu tiên báo từ bỏ trước (kinh Tân Ước): “Thầy bảo thật anh, nội đêm nay, gà còn chưa kịp gáy, thì anh đang chối Thầy cha lần”. Bố trong tư cuốn sách hồi âm trong Tân Ước viết về cuộc đời, tử vong và sự Phục sinh của Chúa Giêsu (Phúc âm Mátthêu, hồi âm Máccô, phúc đáp Luca) số đông đề cập chuyện con gà trống nhập vai trò là hiện thân của Chúa. Với chân thành và ý nghĩa biểu trưng mang lại mặt trời: tia nắng và sự phục sinh, vào cầm cố kỷ VI, Giáo hoàng Grêgôriô I, vị giáo hoàng đồ vật 64 của Giáo hội đạo gia tô đã tuyên ba gà trống là biểu tượng của Kitô giáo. Đến vắt kỷ IX, Giáo hoàng Nicôla I, vị giáo hoàng sản phẩm công nghệ 105 của Giáo hội đạo thiên chúa đã ra lệnh đặt hình con kê trống lên tất cả các chóp tháp với tháp chuông đơn vị thờ. Với vị trí trên đỉnh những thánh đường ấy hoàn toàn có thể “gợi nhớ về sự việc ưu núm của lòng tin trong đời sống bé người, về nguồn gốc từ bên trên trời của tia nắng cứu rỗi, về việc cảnh thức giấc của trọng tâm linh chăm chú nhận bắt trong bóng tối đang tan của đêm đa số tia sáng thứ nhất của niềm tin sẽ chiếu rọi khắp cụ gian” <1, tr.343>.

Xem thêm: Nhận Diện 10 Loại Bò Sát Quý Hiếm Hàng Đầu Thế Giới, 10 Loài Bò Sát Kì Lạ Nhất Hành Tinh

* con gà - biểu tượng của sự thanh tịnh, đại cát Trong kinh khủng nhà Phật, gà là 1 trong những trong thập nhị súc, hay còn được gọi là 12 thời thú, bắt nguồn từ Đại phương đẳng đại tập kinh, quyển 23 - Tịnh mục phẩm. 12 con vật này là trở nên hiện của nhân tình Tát độ hóa chúng sinh, một ngày 1 đêm gồm một con vật lên chầu trời để giáo hóa chúng sinh, sau 12 ngày, tất cả 10 con vật tu đức, được đầu thai. Trong Phật điển hay được dùng “kim kê” (gà vàng) để ví với tự tính thanh tịnh của bọn chúng sinh. Trong sản xuất tượng lượng độ kinh thì rước “mặt gà” để tưởng tượng khuôn phương diện của bồ Tát <4, tr.262>. Gà cũng lộ diện trong những trường trường đoản cú vựng liên quan đến Phật giáo Thiền tông (“Lấy gà có tác dụng phượng” ám chỉ sự không rõ ràng được chính pháp với vọng tưởng, “Chim gà đi bên trên tuyết” ví với sự áp dụng kì diệu sự khác hoàn toàn giữa chân lí vụ việc và sự bình đẳng, “Giả làm tiếng gà” hàm chỉ ý đồ vật lừa gạt) và mẩu chuyện trong gớm Phật (“Câu chuyện về con kê và mèo” trong Tạp bảo tạng kinh quyển 3).Trong quan niệm Á Đông, con kê (Dậu) đứng hạng sản phẩm 10 của 12 loài vật trong Thập Nhị Địa Chi. Nó bước vào đời sống qua năm dậu, tháng dậu, ngày dậu, giờ dậu. Trong tiếng Hán, “đại kê” (gà trống) sát âm cùng với chữ “đại cát”. “Đại cát” là nội dung một quẻ bói tốt nhất có thể cho công việc hoặc sau này của bé người, được sử dụng trong tranh cụ cho lời chúc tốt lành người ta gửi đến nhau vào cơ hội tết truyền thống.Như vậy, trường đoản cú Đông quý phái Tây, từ bỏ cổ chí kim, mặc dù có đậm nhạt không giống nhau ở các nền văn hóa, gà trở nên một hình tượng xuyên văn hóa, có sức khỏe biểu trưng phong phú, đa dạng chủng loại cho số đông ý niệm nhiều chiều, nhiều diện cùng thâm sâu về vũ trụ, nhân sinh, nhân dạng, nhân/tâm tính. Biểu tượng này tạo sự độ sâu, sức nén, tiếng vang ngân vào sự tri nhận của mỗi tộc người gắn với mỗi quánh tính tư duy, mỗi nền văn hóa truyền thống khác nhau.Gà trong văn hóa tín ngưỡng người việt nam Sự hiện lên của gà trong tín ngưỡng của người việt nam góp phần đặc trưng trong việc kiến làm cho một biểu tượng văn hóa truyền thống. Cùng với phần nhiều vật nuôi thân quen như trâu, lợn, chó, kê gắn với những người nông dân trồng lúa nước như hình cùng với bóng. Ngay từ phần nhiều buổi sơ khai, gà và giờ gáy của nó đã đi vào đời sống vật chất và niềm tin người Việt. Chưa hẳn ngẫu nhiên mà lại gà (cùng cùng với chim) là con vật được thể hiện không ít trên trống đồng Đông Sơn. Hình ảnh của nó cũng khá được lưu lại trong số câu chuyện thần thoại còn còn lại của người việt nam (Thần Sét, ác nghiệt đại vương), thần thoại cổ xưa về An Dương vương Thục Phán, đánh Tinh - Thủy Tinh…Trong tín ngưỡng thờ phụng của tín đồ Việt, con gà bao gồm một vị trí đặc biệt quan trọng quan trọng. Những bức ảnh dân gian về kê của thôn tranh Đông hồ nước (Bắc Ninh), xóm Sình (Huế), tranh khắc mộc đồ cố gắng (Nam Bộ) vừa có công dụng trang trí, vừa mang công năng thờ tự. Ở đó chứa đựng những ngưỡng vọng, ước mơ mang tính tâm linh sâu sắc: xua xua tà ma, xui xẻo, cầu mong sự may mắn, phúc lộc, an khang… hình tượng gà trống tử vi qua những tranh ảnh dân gian về con gà như Đại Cát, Vinh Hoa… được đặt tại vị trí long trọng trước năng lượng điện thờ Mẫu, Thánh, Ngũ đậy công đồng (miền Bắc); xuất xắc hình hình ảnh Thập nhị thời thần tiếp giáp trong năng lượng điện thờ chủng loại (Nam Bộ) được thể hiện dưới hiệ tượng tranh khắc mộc (đồ thế) mười nhị viên quan mang áo đỏ đứng cạnh nhau giỏi vẽ thành hình mười hai nhỏ vật: chuột, trâu, hổ, mèo, rồng, rắn, ngựa, dê, khỉ, gà, chó, lợn; tuyệt hình hình ảnh gà nằm trong bộ tranh cầu cho gia súc, gia cầm tránh được dịch dịch (làng Sình, Huế) đều bắt đầu từ tín ngưỡng mang đậm color dân gian <7, tr.482-485>.Đặc biệt, theo ý niệm cổ xưa, con gà trống ứng vào tháng Giêng, ngày mồng một cũng mang cầm tinh con kê (mồng một sinh gà, mồng nhị sinh chó, mồng ba sinh lợn… mồng chín sinh trời, mồng mười sinh đất), vì đó, gà hình tượng cho ngày đầu năm mới Nguyên Đán, ngày mở màn cho 1 năm mới. Việc treo hay tặng ngay những tranh ảnh Đông Hồ, mặt hàng Trống, Kim Hoàng (Đại Cát, Vinh Hoa, Phú Quý, con gà Đàn, con kê Thư Hùng, Trống Mái và Đàn con…) là 1 trong tín ngưỡng, phong tục đẹp luôn luôn phải có mỗi độ Tết mang đến Xuân về. Đó không những là một sản phẩm công nghệ bùa nhằm xua đuổi tà ma, người việt nam còn gởi gắm vào mỗi tranh ảnh gà đông đảo ước vọng vinh hiển, giàu sang, thịnh vượng, sung túc, phồn thực; phần nhiều nguyện cầu sức khỏe, may mắn, hạnh phúc, bình an, thuận hòa…Gà trống được coi như như thiết bị thông linh giữa quả đât con bạn và nhân loại thần linh, là mong nối để con người tiếp xúc với thần linh. Trong tín ngưỡng dân gian, người việt còn duy trì phong tục thờ tế thần linh bằng gà trống. Phong tục này một trong những phần xuất phạt từ ý niệm của người việt xem bé gà là loại tam sinh, đại diện cho trời, đất và nước: đầu giống như rồng, mình kiểu như công, đuôi như thể tôm. Phương diện khác, hình ảnh gà dáng dấp oai vệ, cánh lông sặc sỡ, tiếng gáy lảnh lót còn tượng trưng mang đến năm đức tính tốt: Văn (cái mồng đỏ tựa mũ cánh chuồn của quan văn), Vũ (cựa gà sắc và nhọn như lưỡi gươm), Dũng (đấu chọi trẻ trung và tràn đầy năng lượng với đối thủ), Nhân (có thức nạp năng lượng thì hotline nhau thuộc hưởng), Tín (gáy sáng đúng giờ, ko ngày như thế nào quên). Gà sử dụng làm lễ đồ gia dụng để dâng cúng thần linh, cha ông vào số đông dịp lễ, Tết; gà call hồn tín đồ chết trong lễ mở cửa mả; gà mang về sức khỏe, an toàn cho trẻ nhỏ tuổi (tục ra gà). Bởi vì là lễ trang bị giao cảm với trái đất linh thiêng, thần bí, được thần linh giữ hộ gắm các điềm báo, trong tín ngưỡng dân gian, con kê còn là biểu tượng của sự đoán số (bói chân gà). Bạn ta tin rằng, hầu như “chỉ dấu” trên song chân gà là bí quyết thần thánh “báo hiệu” cho con tín đồ về tương lai, số mệnh. Người việt nam có hẳn những bài bác phú bói chân gà nhằm mục tiêu giải mã những lời tiên báo của trái đất thần bí.Có thể thấy, gà không chỉ là là thứ nuôi sát gũi, thân thuộc hơn nữa loài đồ dùng linh thiêng so với người Việt từ phát xuất đến nay. Hình hình ảnh gà luôn luôn thường trực vào đời sống, trường đoản cú sinh hoạt xã hội (chọi gà), võ thuật truyền thống (Hùng kê quyền) cho tín ngưỡng, phong tục, tôn giáo, thẩm mỹ và nghệ thuật và ngôn ngữ.Gà trong ngữ điệu đời sống người việt Ngôn ngữ là trong số những thành tố đặc thù nhất của bất cứ nền văn hóa dân tộc nào. Con kê và đa số đặc tính của nó đã đến lời ăn uống tiếng nói của người dân Việt. Phụ thuộc các phần tử của gà, người việt nam đã sáng tạo kho từ vựng phong phú và đa dạng liên quan cho nhiều nghành nghề dịch vụ trong đời sống: cánh kê (màn che 2 bên sân khấu), lưỡi kê (một bộ phận của kèn hơi), ruột con kê (một bộ phận làm lạnh trong nóng điện hoặc làm cho lạnh mang đến hơi nước dừng đọng), cựa con gà (chốt để lưu lại then cửa)… Với hồ hết đặc tính khôn xiết riêng, “gà” được sử dụng trong một vài thuật ngữ trình độ của ngành y cùng thú ý: ốm gà, ho gà, sùi mào gà, quáng gà, hóc xương gà, nổi da gà…; của ngành giao thông: ổ gà.

*
Gà trắng. Ảnh trần Quang Thọ